Yurttaşlarımızın Deprem Korkusu Duymadan Yaşama Hakkı Vardır!

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun Düzce Depremi hakkında 23.11.2022 tarihli basın açıklaması

Eklenme Tarihi: 23/11/2022

Bu sabah (23.11.2022) saat 04.08'de merkez üssü Düzce'nin Gölyaka ilçesi olan, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünün açıklamasına göre 6 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiş, şu ana kadar ulaşan bilgilere göre biri ağır 46 kişi yaralanmıştır. Deprem Sakarya, Bolu, İstanbul, Kocaeli, Bursa başta olmak üzere Ankara dahilbirçok kentimizde hissedilmiştir.

Tam da 1999 yılında 7.2 büyüklüğünde gerçekleşen Düzce depremin 23. yılını geride bırakırken gerçekleşen deprem tüm yurttaşlarımızın geçmişte yaşadığı acı anıları canlandırmış, haklı olarak depreme hazırlık konusundaki endişelerini yeniden yükseltmiştir.

Bilindiği gibi geçtiğimiz 12 Kasım tarihinde tüm yurtta olası bir depreme karşı çök-kapan-tutun tatbikatı yapılmıştır. Kamuoyunun depreme duyarlılığı ve deprem durumunda bilinçli olması konusunda çalışmalar yapılması, yapısal olmayan tehlikelere karşı vatandaşa korunma yollarının öğretilmesi ve tatbikat yapılması elbette gereklidir. Ancak deprem anında yapılması gerekenlerin yanı sıra deprem öncesi hazırlık da son derece önemlidir. Ne yazık ki depremin öncesine dair yapılması gerekenler konusunda ülkemiz sınıfta kalmıştır. Yapıların depreme karşı güvenliğini tesis etmek için tasarım, inşa ve denetim süreçlerinin doğru ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesi esastır. Güvenli yapılaşmanın bu üç sac ayağından her birinde hem yasal düzlemde hem de uygulamada ciddi sorunlar bulunduğu bilinmektedir.

Deprem sonrası oluşan hasarların büyük çoğunluğunun imalat kusurlarından kaynaklandığı bilinirken inşa sürecinin temel aktörü olan şantiye şefliğine gerekli önemin verilmemesi, konuya dair yaklaşımın ne kadar ciddi olduğunun da bir göstergesidir. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası 2 yılı aşkın bir süredir yürüttüğü kampanyalarla, yaptığı çalışmalarla hazırladığı teknik raporlarla şantiye şefliği görevinin önemini ve doğru bir şekilde yapılmasının koşullarını ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşmış, kamuoyunu aydınlatmaya çalışmıştır. Oysa, bundan birkaç gün önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Şantiye Şefliği Yönetmeliğindeki değişiklikler olması gerekenin bir hayli uzağında kalmıştır. TÜİK’in 2021 verilerine göre ruhsata tabi işlerin %72’si konut üretimi olup, konut üretimin %64’ü ortalama 1800 mcivarında inşaat alanına sahiptir. Mevcutta konut üretiminin bu aralıkta yoğunlaşması dolayısıyla Odamız 1500 m2yi geçen yapılarda şantiye şefinin tam zamanlı olarak görevlendirilmesi gerektiğini savunmakta, "Her Şantiyeye Bir Şef" olması gerektiğini söylemektedir. Mevcut yönetmelikte ise şantiye şefleri birden fazla işi üstelenebilmekte, şantiye şefliği hizmeti kağıt üzerinde bir prosedür olarak görülmeye devam etmektedir.

Türkiye’nin mevcut yapı stoku tam bir bilinmezlik içindedir. Olası bir büyük depremde yapıların nasıl etkileneceği şüphelidir. Hal böyleyken deprem önlemi olarak yapılması gereken en önemli faaliyetlerden biri yapı stokunun taranmasıdır. Belediyeler tarafından yapı stoku taranarak depreme hazırlık konusunda önemli bir adım atılabilir.

1999 depremlerinden sonra, güvenli ve sağlıklı bir yapılaşma ve çevre için nelerin yapılması, ne tür önlemlerin alınması gerektiği konularında kamu kurumlarınca birçok çalışma yapılmış, raporlar hazırlanmış ve bu yapılan çalışmalar AFAD`ın 2011 yılında yapmış olduğu geniş tabanlı bir çalışma ile hazırlanan Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planında (UDSEP) son şeklini almıştır. Büyük çoğunluğu 2017 tarihinde bitirilmek üzere 2023 yılında tamamlanması hedeflenen çalışmalar Bakanlar Kurulu Kararı olarak 18.08.2011 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girmiş olmasına rağmen gelinen aşamada ciddi bir ilerleme kat edilmediği görülmektedir. Üstelik rapora göre çoktan tamamlanması gereken yapı stokunun taranması konusunda, 2020 yılında TBMM’de kurulan Deprem Komisyonunun raporuna yansıdığı kadarıyla yapı stoku taramasının yönteminin bile nasıl olması gerektiğinin belirlenmediği anlaşılmıştır.

Yapı envanterinin taranması, kentsel dönüşümün yapı güvenliği için gerçekleştirilmesi, kamusal bir yapı denetimi sistemin kurulması, mühendislik hizmetlerinin inşa sürecinde maliyet külfeti olarak değil özne olarak görülmesi, mühendislerin meslek odalarınca belgelendirilmesi, imar aflarıyla ruhsatlandırılan kaçak yapılara gerekli inceleme ve uygulamaların yapılması, şantiye şefliğinin tam zamanlı olarak yapılması başlıca önlemlerdir.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası olarak, depremde yaralanan yurttaşlarımıza acil şifalar diliyor, depremden etkilenen tüm yurttaşlarımıza geçmiş olsun diyoruz. Topraklarının yüzde 95’i deprem bölgesinde bulunan ülkemizde tüm yurttaşlarımızın deprem korkusu duymadan güvenle yaşayabileceği bir gelecek için yerel ve merkezi tüm yöneticileri, kamu kurumlarını harekete geçmeye davet ediyor, İMO olarak tüm birikimimiz ve deneyimimizle elimizden geleni yapmaya hazır olduğumuzu bildiriyoruz.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası

Yönetim Kurulu

 

 
 

 



TMMOB
İnşaat Mühendisleri Odası